Strefa dobrych emocji Jacek Kielin

Dlaczego nagradzanie prawidłowych zachowań nie działa?

11 października 2019

To, że kary (np. dezaprobata) nie pomagają dziecku poprawić swojego zachowania, to oczywista oczywistość. Kara zahamowuje trudne zachowanie na chwilę i działa tylko, jeżeli jej groźba realnie wisi nad dzieckiem. Kara używana wielokrotnie traci swoje znaczenie. Kara nie uczy prawidłowego zachowania.

Dlatego behawioralny pomysł na pracę z trudnym zachowaniem, polegał dotychczas na wzmacnianiu zachowań prawidłowych. Sami behawioryści zauważyli jednak, że takie działanie nie jest skuteczne! Możemy o tym się dowiedzieć z książki: Jessica Minahan, Nancy Rappaport „Kod zachowania. Jak rozszyfrowywać i zmieniać najtrudniejsze zachowania”. Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna Warszawa 2014. – w której zaprezentowany jest najnowszy behawioralny punkt widzenia .

Dlaczego wzmacnianie (nagradzanie) prawidłowego zachowania nie działa? „Ale podstawową sprawą jest właśnie zrozumienie, że dziecko jest upośledzone. Jego mózg funkcjonuje w taki sposób, ze pod wpływem lęku, frustracji czy gniewu, zachowuje się ono irracjonalnie, nieadekwatnie do sytuacji.” (s. 20).

Co z tego wynika? Nagradzając prawidłowe zachowanie, zachowujemy się jak ktoś, kto chciałyby oduczyć wycia z bólu pod wpływem gwałtownego skurczu łydek. W momentach, kiedy osoba ze skurczami zachowuje się poprawnie (tzn nie leży na podłodze i nie krzyczy z bólu, tylko normalnie chodzi) dostawała by nagrody.

To nie może działać, bo osoba mająca takie problemy, nie kontruje swojego zachowania. Osoby np. z agresją, także nie kontrolują w pewnych sytuacjach swojego zachowania, więc nagradzanie ich w sytuacjach, kiedy nie są agresywne, nic im nie pomaga.

Jeżeli już nagradzać, lepiej więc u takiej osoby z agresją, wzmacniać np. strategie samouspokajania, tak jak u osoby ze skurczami np. branie magnezu. Do zrobienia jest oczywiście dużo więcej, ale to już inne zagadnienie.